Şehri ve Güli (Bir Şehir Bir Gül)

Şehrî ve Gülî, klasik Fars edebiyatının önemli şairlerinin edebî meclislerde anlamı üzerinde tartışılmış, nazım sebebi sohbetlere konu olmuş beyitlerini Türkçe açıklayan, bazı beyitleri hikâyeleriyle izah eden bir eserdir.Buhara, Şiraz, İstanbul ve Zigetvar'da bulunmuş Taşkentli bir seyyah ve iyi bir derlemeci olan Mîrek Muhammed'in bu eseri, Osmanlı edebî muhitlerine esin kaynağı olmuş Türk ve Fars kökenli şairlerden derlediği beyitlerle ve bunların Türkçe izahlarıyla, Horasan'dan Balkanlara uzanan geniş bir coğrafyanın belli başlı edebî merkezlerinin atmosferini yansıdır. İçerğinin çeşitliliği ve zenginliği itibarıyla, Anadolu'da Farsça edebî eserlere yazılmış şerhlerden ve şerh geleneğinden farklı özellikler taşır.Mîrek, yeri geldikçe bulunduğu şehirlerde ve edebî çevrelerde edindiği izlenimlerini aktarır, mahallî kültürlerden ve geleneklerden söz eder; gerek Şiraz, İstanbul gerekse Rumeli'deki edebiyat çevreleriyle temasları konusunda bilgiler verir.