Gorki Özyaşamı Üçlemesi 3 / Benim Üniversitelerim

Gorki’nin yaşam öyküsünü anlatan üçlemenin bu son kitabı, onun yirmili yaşlarına kadar topladığı hayat deneyimleri üzerine kuruludur. Yüksek öğrenim görmek için gittiği Kazan’daki üniversiteye girme imkânı bulamayan  Gorki,  hayat  üniversitesinin  içinden geçer. Önceki iki özyaşam öyküsü romanındaki doğal, kırsal dünya, burada yerini kentin  izbe,  içindeki  hayatlar  gibi  yıkık  dökük, ama ayakta duran binalarına bırakır. Yazar bizi,  ara  sıra  yorum  kattığı  bir  belgesel  sinema tekniğiyle farklı toplumsal katmanları temsil eden renkli tiplerin, karakterlerin dünyasından geçirirken, “hayat üniversitesinden mezun oluşunun” da ipuçlarını verir. Gorki, kötülüğün, hoşgörüsüzlüğün, tembelliğin ve aptallığın dünyevi ve dinsel kurumların baskısından çok daha belirleyici olduklarını hatırlatır bize; Benim Üniversitelerim, onun bu engellere karşı verdiği mücadelenin üçüncü aşamasını oluşturur.