Türkistan Ateşi Mustafa Çokay'ın Hayatı ve Mücadelesi

Eğitim alanında İsmail Gaspıralı'nın başlattığı cedidizm akımının takipçisi olan Çokay, siyasi alanda Türkçülüğün savunucularındandır. Orta Asya'da Kazak, Kırgız, Türkmen ve Özbek halklarının ortak bir çatış altında birleştirecek olan Türkistan Devleti'ni kurmaktan yanadır. Orta Asya Türk halklarının Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan gibi bölünmesini uygun bulmaz. Bunu Sovyet yönetiminin "böl, parçala, yönet" stratejisi olarak görür. Bundan dolayı Çokay, Sovyetlere karşı mücadelesini Türk halklarını bağımsızlığına kavuşturmak ve onları bir siyasi teşekkül altında birleştirmek temelinde yürüttü.Eser, hayatı, fikirleri ve siyasi faaliyetleriyle orijinal bir tarihi şahsiyet olan Mustafa Çokay'ı çeşitli yönleriyle ortaya koymaktadır. Ayrıca Çokay'ın şahsında vatanını esaretten kurtarıp bağımsızlığına kavuşturmak isteyen ve bunun için bütün entelektüel birikiminin sınırlarını zorlayan bir aydının neler yapabileceğini görmek mümkündür. Bu yönüyle eser sadece Orta Asya tarihi ile ilgilenenler için değil, her kesimden okuyucu için ilginç gelebilir.- Gülçin Çandarlıoğlu-