Mahya Müslüman İstanbul’a Mahsus Bir Gelenek

İstanbul’da  yaşayan,  İstanbul’u  gören  veya  yazılı  kaynaklardan  okuyan,  basından  takip  eden, görsel  medyadan  seyreden  Türkler  için  mahya  sanki  Ramazanın  geldiği,  orucun  tutulduğu  her yerde var olan bir güzellik gibi durur. Hâlbuki bu yaygın intiba tam doğru değil. Ramazanlarda, mübarek  gecelerde  camileri  ve  etrafı  aydınlatmak,  “nurlandırmak”  İslâm  dünyasında  erken teşekkül  etmiş  teamüllerden  biri  olmakla  beraber  mahya  İstanbul’a  mahsus  bir  keşif  ve  şehri diğer büyük İslâm şehirlerinden farklılaştıran, yukarıya çıkaran bir imtiyazdır. Payitahtın tabiat şartları; Boğaz’ı, Haliç’i, denizi, tepeleri, nihayet minareleri göklere yükselen abidevî camileri bu imtiyazı ve hususiyeti elde etmesini kolaylaştırmış, hatta belki mecbur kılmıştır.Bu kadar görkemli, estetik ve etkileyici bir keşif elbette tek boyutlu kalamazdı, kalmadı. Mahyaların özellikle yakın tarihine bakıldığı zaman siyasî  ve kültürel birçok unsurun dinî ve mimarî hususiyetlerinin yanına kolaylıkla ilişiverdiği görülecektir. Bu kitap “mahyalar dünyası”nı, itina ile  derlenmiş  bol  ve  geniş  bir  görsel  malzeme  eşliğinde  tarihi,  sıçrama  ve  değişme  noktaları, teknik  ve  estetik  özellikleri,  toplumsal  ve  kültürel  karşılıkları;  şehire,  mahalleye,  dinî  hayata, insanlara kazandırdıkları açısından ele alan bir kültür tarihi çalışmasıdır.