Ahmet Ağaoğlu ve Rol Değişikliği

Ahmet Ağaoğlu, XIX. yüzyıl sonu ve XX. yüzyıl başlarında Kafkasya ve Türkiye'de gerçekleşen önemli tarihsel dönüşümler içinde yer almış bir aydındır. Kimliği ve zihinsel eğilimleri Çarlık Rusyası'nda ve Fransa'da kozmopolit ortamlarda şekillenmiş, kazandığı özel Batılı formasyonla gerek İmparatorluk gerekse, Cumhuriyet Türkiyesi'nde kendine özgü bir tutum sergilemiştir. Ağaoğlu'nun kimlik tercihlerini, büyük ölçüde içinde yer aldığı değişik toplumsal mekan ve koşullar yönlendirmiştir. Onun kimlik değişimini; Rusya'da iken kolonyalı tebaa statüsünde olan bir sivil seçkini, Osmanlı İmparatorluğu'nda bir emperyal bürokrat, Cumhuriyet Türkiyesi'nde ise bir ulus-devlet seçkini haline getiren koşullarda aramak gerekir. Bir bütün olarak Ağaoğlu'nun eylem ve düşünceleri, bu üç tarihsel zaman ve mekan içinde farklı doğrultularda gelişme göstermiştir.