Eş‘arîliğin Mu‘tezilî Kaynakları Erken Dönem Makalat ve Kelam Metinleri Bağlamında Bir İnceleme

Mu‘tezile ile Eş‘arîler arasındaki karşıt görüşlere değil; her iki kelamî ekol arasındaki etkileşime odaklanan bu çalışma, özellikle Eşari ekolünün teşekkülünde i‘tizâlî düşüncenin arkeolojisi yapılmaya gayret edilmiştir. Bu arkeolojik araştırma erken dönem klasik kelâmî metinlerden hareketle başta epistemoloji ve ulûhiyet olmak üzere kelamın temel meseleleri çerçevesinde şekillenmiştir. Başta din olmak üzere bütün metafizik sistemleri yok sayan veya anlamsız kılan ideolojilere karşı kelama bir misyon düşecekse bu da var olan tikel tartışmalar ekseninde yeni kutuplaşmalara kapı aralamak değil; Başta Mu‘tezile kelam geleneği olmak üzere kelam geleneklerinin nübüvveti ispat etme meyanında ortaya koyduğu muazzam çabayı sahiplenmektir. Bu da söz konusu gelenekler arasındaki etkileşimin sağlıklı bir şekilde ortaya konulması ile mümkündür.