Türkleşmek İslâmlaşmak Muasırlaşmak

Bütün Müslümanlar'ın uzak bir gelecekte, siyasî bir birlik içinde toplanmaları mümkün olabilir. Fakat herhalde bunun uzun bir süre imkânsız kalacağına şüphe yoktur. O halde, bu uzun süre içinde Müslüman kavimler, millî uyanışlarından, millî mücadelelerinden ve dolayısıyla ilerlemekten, hiç olmazsa sosyal bağımsızlıklarını ellerinde tutmaktan yoksun mu kalsınlar?Milliyet silâhının bundan böyle ancak,İslâmların tarafından kullanılabileceğini söylemiştik. Çünki milliyet fikri, tutsak bir kavmin ancak bu tutsaklıktan kurtulması için kullanılan bir silâhtır. Ancak İslâm hükümetlerinin yönetimi altında, Müslüman olmayan kavimler kalmadı. Halbuki bugün Müslüman kavimler arasında ise, bağımlılık ve bağımsızlık gibi durumlar bulunmadığı için, "milliyetçilik düşünceleri" müslümanlar arasında anlaşmazlık çıkmasına yolaçmaz. Tersine milliyet düşüncesi güçlendikçe, İslâm Ümmetçiliği düşüncesi de o ölçüde kültürleneceği için var olan kültürü destekleyecek ve sağlamlaştıracaktır.