Bir Darbenin Serencamı (Hiss-i İnkılab) Yahut Sultan Abdülaziz’in Tahttan İndirilmesi

Hiss-i İnkılab, Sultan Abdülaziz’in (1830-1876) siyasi hayatına son veren ve onu ölüme götüren bir darbenin serencamını, bizzat olayların içerisinde yer alan Süleyman Hüsnü Paşa’nın tanıklığıyla anlatmaktadır. Süleyman Hüsnü Paşa’nın anlattıkları, olayların içerisinde kimlerin yer aldığını ve bu olayların ne şekilde gerçekleştiğini darbeye bizzat katılan birinin aktarması bakımından son derece önemlidir. Çünkü olayların iç yüzünün net olarak anlaşılması, bu teşebbüsün sadece askerî bir darbeden ibaret kalmadığı ve siyasî neticeleri de olduğunun bilinmesi bakımından dikkate şayandır. Sultan Abdülaziz’in tahtan indirilmesini amaçlayan bu darbe girişiminin başarıya ulaşması, darbeye katılan siyasî, askerî ve ilmî sınıflara mensup şahısların birlikte hareket etmesiyle mümkün olmuştur. Dolayısıyla Sultan Abdülaziz’i tahttan indiren bu hadiseye katılan tarafları tanımak, olayın nasıl planlandığını görmek ve devlet içerisindeki bazı sınıflara mensup şahısların ne şekilde tavır aldıklarını anlamak için büyük bir kıymettedir.