Genc-i Esrar-ı Ma'ni (İnceleme-Metin)

Türk edebiyatındaki dinî ve tasavvufî öğüt kitaplarından biri olan ve 1543’de Nidâî (1508-1568?) tarafından mesnevi biçiminde kaleme alınan, Genc-i Esrâr-ı Ma’nî, bilindiği kadarıyla, günümüze tek nüshası ulaşmış bir eserdir. Bu tek nüsha, Nuruosmaniye kütüphanesi’nde, 2270. numarada kayıtlıdır. Hekimlikle ilgili (Menâfiü’n-nâs gibi) kitaplar yazarak insanlara sağlık konusunda faydalı olmak isteyen Nidâî, Müslüman-Türk dünyasındaki benzerlerinden biri olarak dinî-tasavvufî öğretiyi aktarmak için yazdığı Genc-i Esrâr-ı Ma’nî ile mânevî tedâvîye de teşebbüs etmiştir, denilebilir. İlgi çekici bir tertible, 10 bâb içerisindeki, toplam 29 hikâyeden meydana gelmiş bu eserde o, “yol er(ler)ine” seslenmiş ve “insan-ı kâmillik yolu”nda nasihatlarda bulunmuştur. Bu yüzden “Nasihatnâme” türünde yazılmış eserlere dâhil ettiğimiz Genc-i Esrâr-ı Ma’nî, didaktik olduğu kadar, iyi bir şairin kaleminden çıktığı için temsilî anlatımıyla etkileyici edebî bir üsluba da sahiptir. Yapılan bu çalışma ile, şimdiye kadar hekim kimliğiyle şöhretli Nidâi’nin, şairlik yönünün de olduğu anlaşılmıştır.