Meşrutiyet Osmanlı'da Birlikte Yaşamak ya da Birlikte Dağılmak

II. Meşrutiyet döneminde ve özellikle de Balkan Savaşı’nın ağır bir mağlubiyetle sonuçlanması üzerine yeniden Osmanlı Devleti’nin çöküşü üzerine değerlendirmeler yapılmaya başlanmıştı. Fakat Meşrutiyeti ilan edenlerin önemli bir çıkmazları vardı. Her şeyden önce kendi meşruiyetleri açısından devirdikleri istibdat devrini felaket bir devir olarak gösterme gayreti içine girmişlerdi. Kendileri gibi inanmayanları mürteci olarak suçluyorlardı. Bir kısım Meşrutiyet aydınları ise gelinen süreci kabul etmeyerek, “Düne kadar Avrupa’yı titreten Türkiye, bugün Avrupa’nın önünde aynı haşyet ve zilletle titriyor” diyorlardı. II. Meşrutiyet devri objektif tarih araştırma ve değerlendirmelerinden yoksun bir dönem sayılabilir.