Metafiziğin Elenmesi ve Sofizm

Metafiziğin kavram ufkunda meydana getirilen daraltımları bir kenara bırakırsak bir metafizik eliminasyonu olarak düşünülebilecek düşünsel serüven üç aşamalı bir serüvendir. Bunlardan ilki, mekaniğe dönüş olarak isimlendirdiğimiz bir aşama iken ikincisi literatürde dile dönüş olarak ifade edilen aşamadır. Üçüncü aşama ise aslında dile dönüş ile eşzamanlı olarak gerçekleşen ve fakat mekân itibariyle ikincisinden ayrılan bir metafizik eliminasyonudur. Bu aşama, aslında ikinci aşamanın yanında yer alan aşamadır ve ikincisi aşıldıktan sonra ya da ikincisi zemin alındıktan sonra gerçekleşen bir aşama değildir. Metafiziğin elenmesinin ikinci aşamasının yanında duran üçüncü aşama Kıtacı gelenekte tezahür eden ve “farka dönüş” olarak isimlendirdiğimiz aşamadır. Kıta felsefesinin ekserisinde görülen üç aşağı beş yukarı benzer bir mahiyet teşkil etmekte olan “fark” vurgusu, metafizikte var kabul edilen özdeşliğin karşısına konulan ayrımı temsil eder. Tüm bu eleme ameliyeleri ise son tahlilde, eşyanın hakikatinin bilgisini ve hatta mevcudiyetini iptal eden sofistik düşüncenin özsel olarak bir uzantısıdır.