Ez-Zeria

Molla Abdulkâdir Sadreddîn Efendi, ez-Zerî‘a ilâ ‘ilmi’ş-Şerî‘a adlı eserinin önsözünde belirttiği gibi, Türkçe ve anlaşılması kolay bir usûl kitabı eksikliğinden yola çıkarak bu eseri hazırladığını belirtmektedir. Eser, aslında Osmanlı Türkçesi’yle kaleme alınmıştır. Eser, bir medhal, üç maksad ve bir hâtime olmak üzere, toplam beş bölümden oluşmaktadır. Meselelerin daha iyi anlaşılması ve aranılan konunun rahatça bulunması için Sadreddîn Efendi, konuları 365 madde halinde ele almıştır. Çok ilginç bir şekilde fıkıh usûlü konularını madde madde ve tablo şeklinde ele alır. Abdulkâdir Sadreddîn Efendi, maksad bölümlerinde maddeleri Mesâil-i Fen, Eimme ve Usûliyyîn, Delâil ve Fevâid kısımlarına ayırdığı dört sütunlu tablo şeklinde izah etmiştir. Mesâil-i Fen sütununda meseleyi ifâde etmiş; Eimme ve Usûliyyîn sütununda konu hakkında icmâ, kıyâs ya da imamlar arasında ittifak mı ihtilaf olduğunu söylemiş; Delâil sütununda âyet ve hadîslerden meselenin delilerini sunmuş, Fevâid sütununda da meselenin insanlara faydası olacak kısa örnekler ele almıştır.