Toplum Sözleşmesi

“Devletin topraklarına eşit sayıda insan yerleştirin, her yere aynı hakları verin, her yana refah vecanlılık götürün; bu sayede devlet hem mümkün olduğu ölçüde güçlenir hem de en iyi idare edilendevlet vaziyetini alır. Şunu da aklımızdan çıkarmayalım ki, şehirlerin surları, köy evlerininyıkıntılarından inşa edilir. Başkentte ne zaman bir sarayın yükseldiğine şahit olsam devlette biryerlerin yıkıldığını görür gibi olurum.”Rousseau, bireyleri topluma karşı, toplumu da doğaya karşı betimleyen aydınlanma çağıdüşünürlerinden farklı olarak, insan, toplum ve doğa arasındaki ilişkilerde uyumu ön plana çıkarangörüşleriyle farklılık yaratmıştır. Modern dünya hakkındaki eleştirileri, geleneksel toplum görüşünüsavunan çağdaşları tarafından kavranamadığı gibi, toplumsal sözleşme ve demokrasi teorileri dekendi döneminin çok ötesinde kavramlar olarak kalmıştır.