Kültür ve Din Türkiye’de Sanat Alanının Üretimi (1923-1980)

Cumhuriyetin ilanından günümüze kadar kültür-sanat ortamı ile din arasındaki ilişkinin nasıl olduğu hakkında ne biliyoruz? Bu sorunun cevabını arayabileceğimiz ufak tefek bilgi kırıntıları olsa da konu, akademik bir perspektiften henüz enine boyuna incelenmiş değildir. Fakat Türkiye’nin kuruluşundan itibaren dinin nerede olması gerektiğiyle ilgili tartışmaların ortaya çıkardığı gerilimden sanat alanının da etkilenmediğini düşünmek yanlış olur. Tarih dışı bir varlık olmaması sebebiyle sanat alanı, ülkedeki din, siyaset ve toplum arasındaki çatışmalardan etkilenerek şekillenmiştir. Elinizdeki bu kitap tam da bu noktadan hareket ederek kaleme alınmıştır. Cumhuriyetin ilanından 1980 yılına kadar sanat alanının din ile girdiği biraz, dışlayıcı, biraz çatışmacı, biraz kabul edici ama kenarda beklettiği karmaşık ilişkiyi berraklaştırmak istemiştir. Yine sanat alanının etkin aktörler aracılığıyla kendisine biçtiği rolün, kendisinde gördüğü gücün ve kendisine yüklediği anlamın “öteki” olarak gördüğü İslami kesimlerde nasıl bir etkisinin olduğunu tespit etmeye çalışmıştır. Bu yolla kitap, sanat ve din arasındaki ilişkiyle ilgili klişeleri ve indirgemeci söylemleri bir kenara bırakarak, meselenin esaslı bir şekilde ele alınması gerektiği vurgusunu yapmaktadır.