Şirketler Topluluğunda Hakimiyetin Hukuka Aykırı Kullanılması İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Özel Hukuk Doktora Tezleri Dizisi No: 28

Ortaklıklar hukukundaki iştirak ilişkileri neticesinde ortaya çıkan menfaat ihtilaflarının çözüme kavuşturulabilmesi, hakimiyet ve bunun sonucunda oluşan bağımlılık ilişkisinin öncelikle tanınması, ardından da bu ilişkinin sınırlarının çizilebilmesiyle mümkündür. Yoğunlaşmaların ve bu kapsamda toplulukların sınıraşan düzeyde ticaretin yapıtaşı haline geldiği modern ekonomik sistemlerde, hukuk düzeninin de ortaya çıkan sorunlar ile eşleşecek ve bunlara çözüm sunabilecek yapılar öngörmesi gerekir.Şirketler topluluğu sorumluluk hukukunun önemi bu noktada ortaya çıkmaktadır. Genellikle koruyucu bir sistem olarak öngörülen topluluk hukuku, hem hedeflenen ekonomik yararın elde edilmesi, hem de bağlı şirket menfaatlerinin topluluk menfaatine feda edilmesinin önlenmesini amaçlamaktadır. Şirketler topluluğu hukukunu pozitif bir düzenlemeye kavuşturma arzusunda olan bir sistemin, hakim şirket ve bağlı şirket menfaatleri arasındaki dengenin nasıl sağlanacağı, hakim şirket ya da topluluk menfaatinin ne oranda bağlı şirket seviyesinde kabul edilmesine izin verileceği gibi hususları gözönünde bulundurması gerekir. Topluluğa ilişkin pozitif düzenlemelerin olmadığı bir sistemde, topluluk dışı pay sahiplerinin genel ilkelerden hareketle korunmasının mümkün olacağı düşünülebilirse de, bu korunma pozitif hükümlerin yaratacağı güvenceden yoksun olacaktır.(ARKA KAPAKTAN) İçindekiler GirişBirinci BölümHakimiyetin Hukuka Aykırı Kullanılmasından Doğan Sorumluluğun TemelleriI. Şirketler Topluluğu Sorumluluk Hukukuna İlişkin Ayrık bir Düzenleme Yapılmasının Ardındaki NedenlerA. Şirketler Topluluğu Hukuku'nun Öncesine BakışB. Şirketler Topluluğu Hukukuna İlişkin Pozitif Bir Düzenleme Yapılmasını Gerekli Kılan NedenlerC. Şirketler Topluluğu Hukuku'na İlişkin SistemlerII. Şirketler Topluluğu Hukukunda Temel KavramlarA. Şirketler Topluluğunun Merkez Kavramı : HakimiyetB. Şirketler Topluluğunun Kişi Bakımından UnsurlarıIII. Şirketler Topluluğu Hükümlerinin Uygulama AlanıA. Genel OlarakB. Saf Hakimiyet İlişkilerine Uygulanacak HükümlerC. Hükümlerin Zaman Bakımından Uygulanması İkinci BölümHakimiyeti Hukuka Aykırı Kullanma Kavramı ve Hukuka Aykırı Kullanma Oluşturan Durumların İncelenmesiI. Hakimiyetin Hukuka Aykırı Kullanması KavramıA. Hukuka AykırılıkB. Şirketler Topluluğunda Hakimiyetin Hukuka Aykırı KullanılmasıII. Hukuka Aykırı Kullanımın Görünüm BiçimleriA. Yönlendirme YoluylaB. Talimat YoluylaC. Yapısal Nitelikte Kararlar Alınması Yoluyla Üçüncü BölümKayıp ve Kaybın DenkleştirilmesiI. Hakimiyetin Hukuka Aykırı Kullanılmasının Görünüm Biçimleri Açısından DurumII. KayıpA. Kaybın Kavramsal Çerçevesi ve SınıflandırılmasıB. Kayıp Kavramına Özgü Başlıca Hukuki SorunlarC. Kaybın Topluluk İlişkilerini Sınırlama İşleviD. Kayıp ve Zarar Kavramlarının FarklarıE. Benzer Kavramlarla İlişkisiF. Kayıp Oluşturabilecek İşlemlerG. Kaybın Tespiti ve ÖlçülmesiIII. Kaybın DenkleştirilmesiA. Denkleştirme Kavramı ve Hukuki NiteliğiB. Denkleştirme Kavramının Şirketler Topluluğu Hukuku Bakımından DeğerlendirilmesiC. Kaybın Denkleştirilmesini Talep HakkıD. Denkleştirme YöntemleriE. Denkleştirmenin Gerçekleştirileceği An Kanuni Denkleştirme SüresiF. Denkleştirmenin Kimin Tarafından Gerçekleştirileceği Dördüncü BölümYönlendirme ve Talimattan Kaynaklanan Kaybın Denkleştirilmemesinden Doğan SorumlulukI. Alelade Hakimiyette Kaybın Denkleştirilmemesinden Doğan SorumlulukA. Sorumluluğun NiteliğiB. Sorumluluğun UnsurlarıC. İspat YüküD. TTK m. 202/1 Hükmü Uyarınca İleri Sürülebilecek Talep Hakları ve KapsamıE. Teminat SorunuF. Davacı ve Davalı Sıfatlarının Tespiti ve Sorumlular Arasındaki İlişkinin NiteliğiII. Talimat Nedeniyle Doğan Kaybın Denkleştirilmemesinden Kaynaklanan SorumlulukA. Genel OlarakB. Tam Hakimiyet Hükümlerinin Uygulama Alanının Tespiti, Tam Hakimiyet Kavramı ve Görünüm BiçimleriC. TTK m.202 hükmü ile Düzenlenmiş olan Alelade Hakimiyetten Doğan Sorumluluğa Nazaran Özellikleri Beşinci BölümBağlı Şirkette Yapısal Kararlar Alınması Nedeniyle Meydana Gelen Zararlardan Doğan SorumlulukI. Genel OlarakII. Sorumluluğun NiteliğiIII. TTK m. 202/2 Hükmünden Kaynaklanan Sorumluluğun UnsurlarıA. TTK m. 202/2 Hükmüne AykırılıkB. KusurC. ZararD. İlliyet BağıIV. İspat YüküV. TTK 202/II Hükmü Uyarınca Söz Konusu Olacak Talep Hakları ve KapsamıA. Genel Bakış ve Hükmün AnlamıB. Bağlı Şirket Pay Sahiplerinin Zararlarının Tazimini Talep EtmeleriC. Bağlı Şirket Pay Sahiplerinin Paylarının Hakim Şirket Tarafından Satın Alınmasını Talep EtmeleriVI. Talep Haklarının İleri Sürülmesi Bakımından Davacı ve Davalı Sıfatlarının TespitiA. Davacı Sıfatının Tespiti: Bağlı Şirket Pay sahibiB. Davalı Sıfatının Tespiti: Hakim Teşebbüs ve Hakim ŞirketSonuç ve Öneriler Kaynakça