Hukuk Devleti Perspektifinden Vergi Hukukunda Özelgeler

Gerçekleştirilmiş ya da somut olarak tasarlanmış ancak vergi idaresine henüz beyan edilmemiş işlemlerin ortaya çıkacak vergisel sonuçlarının önceden bilinmesi, ilgili mali planlamaların yapılması bakımından önem taşımaktadır. Bu bağlamda, vergisel durumlar ya da uygulamalar bakımından yaşanan tereddütlerin giderilmesi için vergi idaresinden özelge talep edilmesi, bir yükümlü hakkı olarak ortaya çıkmıştır. Öte yandan, özelgelerin ulusal ve uluslararası ilke ve kurallara aykırı uygulanma tehlikesine açık olması, bu kurumun ulusal ve uluslararası düzeyde sorgulanmasına neden olmuştur.Çalışmada; özelgelerin ve özelge usulünün tarihsel gelişimi, amaçları, hukuki niteliği, özelge başvurucusu ve başvurusuna ilişkin koşullar, özelgelerin yayımlanması, hukuki etkileri, yargısal denetimi gibi hususların karşılaştırmalı bir yöntemle ve hukuk devleti perspektifinden incelenmesi, özelgelerin varlık amaçlarının ne kadar yerine getirebildiğinin değerlendirilmesi ve gerektiğinde çözüm önerileri sunulması amaçlanmıştır.Bu kapsamda; Türk vergi hukukunda da önemli hukuksal sonuçları bulunan özelgelere ilişkin mevcut düzenlemeler incelenmiş, tespit edilen aksaklık ve eksikliklere yer verilmiş, T.C. Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru kararları da dahil olmak üzere ilgili yargı kararları tartışılmıştır. İlgili mevzuatın incelenmesi yanında konuya meşru beklentilerin korunması, çelişkili davranma yasağı, müesses (yerleşmiş) durum gibi hukuki güvenlik ilkesi temelindeki ilke ve kurallar açısından da yaklaşılmıştır. Özelge usulü ve uygulamasının verginin yasallığı ilkesi, eşitlik ilkesi, özel yaşama saygı hakkı, kişisel verilerin korunması ve iyi yönetim ilkeleri bakımından sınırları irdelenmiştir. Uluslararası vergi hukuku alanında özelgeler ve özelgelerle birlikte ele alınan peşin fiyatlandırma anlaşmalarına ilişkin olarak, zararlı vergi uygulaması ve hukuka aykırı devlet yardımı temelinde yapılan tartışmaların, bilgi değişimi gibi uygulamaların değerlendirilmesi suretiyle, konunun uluslararası boyutu da çalışmada ele alınmıştır.(ARKA KAPAKTAN) İÇİNDEKİLER GİRİŞBİRİNCİ BÖLÜMKAVRAMSAL, AMAÇSAL VE TARİHSEL AÇIDAN ÖZELGELERI. Özelge Kavramı, Özelge Sistemlerinin Tarihsel GelişimiA. Özelge Kavramının ve Özelge Sistemlerinin Ortaya ÇıkışıB. Terminoloji ve Özelge Kavramının TanımlanmasıC. Özelgenin Temel ÖzellikleriII. Özelge Başvurusunun Hukuki Niteliği, Özelgenin Türleri ve Benzeri Hukuki Araçlardan Ayırt EdilmesiA. Özelge Başvurusunun Hukuki NiteliğiB. Özelgelerin Benzeri Hukuki Araçlardan Ayırt EdilmesiC. Özelge TürleriIII. Özelgelerin Varlık Amaçları (Faydaları) ve SakıncalarıA. Özelgelerin Varlık Amaçları (Faydaları) Üzerine İleri Sürülen GörüşlerB. Özelgelerin Sakıncaları ve Özelge Sistemlerine Yöneltilen Eleştiriler İKİNCİ BÖLÜMKARŞILAŞTIRMALI VERGİ HUKUKUNDA ÖZELGELERI. Özelge Sistemlerinin Hukuki TemelleriII. Özelgenin Hukuki NiteliğiIII. Özelge Vermeye Yetkili MakamA. Yetkili Makamın Vergi İdaresi Olduğu ÜlkelerB. Yetkili Makamın Yargısal bir Makam Olduğu ÜlkelerIV. Özelge BaşvurusuA. Başvurucuya İlişkin KoşullarB. Özelge Başvurusunun KonusuC. Başvuru DönemiD. Özelge Başvurusu ve HarçE. Özelge Başvurusunun Diğer KoşullarıF. Özelge Başvurusunun Değerlendirilmesi ve Cevaplandırılması SüreciG. Özelge Başvurusunun Kabulü ve Özelge ya da Sirküler ÇıkarılmasıH. Özelge Başvurusunun ReddiV. Özelgenin Hukuki EtkileriA. Vergi İdaresi BakımındanB. Vergi Yükümlüsü BakımındanC. Vergi Yargısı BakımındanVI. Özelgenin Geçerlilik SüresiVII. Özelgenin YayımlanmasıVIII. Özelgenin Yargısal Denetimi ÜÇÜNCÜ BÖLÜMTÜRK VERGİ HUKUKUNDA ÖZELGELERI. Özelge Sisteminin Hukuki TemelleriII. Özelge Vermeye Yetkili MakamA. Genel OlarakB. Özelge Komisyonunun Yapısı ve İşleyişiIII. Özelge BaşvurusuA. Özelge Başvurusunun KonusuB. Başvurucuya İlişkin KoşullarC. Başvurunun ŞekliD. Başvurucunun Sürece KatılımıE. Özelge Başvurusu ve HarçF. Özelge Başvurusunun Değerlendirilmesi ve SonuçlarıIV. Özelgenin YayımlanmasıV. Özelgenin GeçerliliğiA. Özelgenin Geçerlilik SüresiB. Özelgenin Geçerliliğini Ortadan Kaldırabilecek HallerVI. Türk Vergi Hukukunda Özelgelerin Hukuki EtkisiA. Vergi İdaresi BakımındanB. Vergi Yükümlüleri BakımındanC. Vergi Yargısı BakımındanVII. Türk Vergi Hukuku Bakımından Özelge ve Sirkülerin Hukuki Niteliği ve Kaynak Olarak KonumlarıA. Genel OlarakB. Özelgenin Hukuki Niteliği ve Kaynak Olarak KonumuC. Sirkülerin Hukuki Niteliği ve Kaynak Olarak KonumuVIII. Özelge ve Sirkülerin Yargısal DenetimiA. Özelgenin Yargısal DenetimiB. Sirkülerin Yargısal Denetimi DÖRDÜNCÜ BÖLÜMÖZELGE USULÜ VE UYGULAMASININ ANAYASAL VE ULUSLARARASI SINIRLARII. Genel OlarakII. Özelgelerin Kötüye KullanılmasıA. Özelgelerin Yükümlülerce Vergiden Kaçınma Amacıyla Kötüye KullanılmasıB. Özelgelerin Belirli Yükümlülere/Yatırımcılara Özel ve Lehe Vergisel Muamele Sağlamak Suretiyle Kötüye KullanılmasıC. Özelgelerin Kötüye Kullanımının Önlenmesi: Hollanda ÖrneğiD. Özelgelerin Kötüye Kullanılmasının SonuçlarıIII. Anayasal İlkelerden ve Temel Hak ve Özgürlüklerden Kaynaklanan SınırlarA. Genel OlarakB. Verginin Yasallığı İlkesinden Kaynaklanan SınırlarC. Eşitlik İlkesinden Kaynaklanan SınırlarD. Yükümlünün Özel Hayatının Gizliliğine Saygı, Vergi Mahremiyeti ve Kişisel Verilerinin Korunması Haklarından Kaynaklanan SınırlarIV. İyi Yönetim İlkelerinden Kaynaklanan SınırlarV. Sınır Ötesi Özelgeler ve Uluslararası Vergi Hukukundan Kaynaklanan SınırlarA. Uluslararası Vergi Hukukunda Özelge Kavramı: Sınır Ötesi ÖzelgelerB. Özelge Sistemi ve Uygulamasının Uluslararası Vergi Hukukundan Kaynaklanan SınırlarıSONUÇ KAYNAKÇA