Amerika Birleşik Devletleri'nde Geri Çağırma Hakkı

Temsile dayanan günümüz demokrasilerine yönelik dile getirilen en yaygın eleştirilerden birisi, temsil ilişkisini eksik, yanlış ya da çarpık bir biçimde kuruyor olmalarıdır. Nitekim, seçmenlere yalnızca 4-5 yılda bir periyodik olarak temsilcilerini seçme imkanı veren bunun dışında bir doğrudan katılım yahut denetim aracı sunmayan siyasal sistemlere duyulan rahatsızlık, daha 18.yy'ın başlarından itibaren, çeşitli katılım ve denetim araçlarının geliştirilmesine kaynaklık etmiştir. Kamu görevlilerinin ve kamu organlarının, olağan görev süreleri dolmadan evvel, seçmenler tarafından görevden alınmasına imkan tanıyan bir usul olan geri çağırma (recall) bu araçlardan birisidir. Modern anlamıyla geri çağırma hakkı, yolsuzluk, usulsuzluk yapan, halkın çıkarları yerine kendi çıkarlarını yahut belli sermaye çevrelerinin çıkarlarını koruyup gözeten kamu görevlilerine yönelik duyulan rahatsızlığın bir urunu olarak ortaya çıkmıştır. Temsili demokrasilerin öngörduğu "sığ" seçme hakkının, seçmenleri, yozlaşmış temsilcilerine yıllarca katlanmak zorunda bırakıyor olmasına karşı uretilmiş bir çözumdur. Zira, geri çağırma hakkı, seçmenlere, temsil etmeyen temsilcilerinden bir sonraki seçimi beklemeden kurtulma imkanı tanıyarak seçme hakkını tamamlar; böylece, temsili demokrasiyi hem daha "temsili", hem de daha "demokratik" kılar. Bu kitapta, geri çağırma hakkı, hakkın gelişiminde ve pratiğinde önemli bir yere sahip olan ABD örneği üzerinden ayrıntılı biçimde incelenmekte ve değerlendirilmektedir.İÇİNDEKİLER GİRİŞI. Çalışmanın Konusu ve AmacıII. Çalışmanın KapsamıIII. İnceleme Planı BİRİNCİ BÖLÜMGERİ ÇAĞIRMA HAKKINA İLİŞKİN KAVRAMSAL, TEORİK VE TARİHSEL ÇERÇEVEI. TANIM VE KAVRAMLARA. Geri Çağırma Hakkının Tanımlayıcı Unsurları1. Hakkın Muhatabı: Kamu Görevlileri ve Kamu Organları2. Hakkın Öznesi: Seçmenler3. Hakkın Konusu: Kamu Görevlisinin Olağan Görev Süresi Dolmadan Görevden AlınmasıB. Geri Çağırma Hakkı TanımıC. Geri Çağırma Hakkının Amacı ve İşlevleriD. Geri Çağırma Hakkının Niteliği 1. Bir Katılma Hakkı Olarak Geri Çağırma2. Bir Doğrudan Demokrasi Aracı Olarak Geri Çağırma3. Temsili Demokrasiyi Düzelten/Onaran Bir Araç olarak Geri ÇağırmaII. TEORİK TEMELLERA. Temeldeki Ayrışma: Farklı Temsil AnlayışlarıB. Geri Çağırma Hakkı Lehindeki ve Aleyhindeki Argümanlar1. Geri Çağırma Hakkı Aleyhinde İleri Sürülen Argümanlar2. Geri Çağırma Hakkı Lehinde İleri Sürülen ArgümanlarIII. ABD'DE GERİ ÇAĞIRMA HAKKININ TARİHÇESİ VE GELİŞİMİA. Tarihsel Öncüller B. ABD'de Geri Çağırma Hakkının Kökeni1. Amerikan Bağımsızlık Savaşı ve ABD'de Geri Çağırma Hakkının İlk Nüveleri 2. Federal Anayasanın Hazırlanması ve Kabulü Sürecinde Geri Çağırma Hakkı3. ABD Kurucularının Gözünden Temsil, Çoğunluk Kuralı ve Emredici Vekalet C. İlerlemeci Dönem ve Modern Anlamda Geri Çağırma Hakkının ABD Siyasal Sistemine Girişi1. "Her Şeye Kadir Yasama" Anlayışından Yasama Yetkilerinin Sınırlandırılmasına2. ABD'de Doğrudan Demokrasi Talebini Ortaya Çıkaran Sosyal, Ekonomik ve Siyasal Koşullar3. İlerlemeci Dönem ve Doğrudan Demokrasi Hareketlerinin Ortaya Çıkışı4. Modern Anlamda Geri Çağırma Hakkının Amerikan Siyasal Sistemine GirişiD. Geri Çağırma Hakkı Mücadelesinin Zayıf Noktası Hakimlerin Geri Çağrılması TartışmasıE. Geri Çağırma Hakkının İlerlemeci Dönem Sonrası Gelişimi ve Bugünkü Durum  İKİNCİ BÖLÜMABD'DE GERİ ÇAĞIRMA HAKKININ HUKUKİ ÇERÇEVESİI. GERİ ÇAĞIRMA HAKKININ DÜZENLENMESİA. Hakkın Hukuki Dayanakları 1. Geri Çağırma Hakkının Kaynağı olarak Eyalet Anayasaları 2. Hakkın Kaynağı olarak Eyalet Yasaları3. Hakkın Kaynağı Olarak Yerel Yönetim Tüzükleri B. Hakkın Kapsamı1. ABD'de Devlet Örgütlenmesi ve Kamu Görevlileri2. Geri Çağırma Hakkı Kapsamındaki Kamu GörevlileriC. Hakkın ErişilebilirliğiD. Geri Çağırma Hakkının Sınırları1. Bir Kamu Görevlisi Ancak Belli Bir Süre Görev Yaptıktan Sonra Geri Çağırma Talebine Konu Edilebilir. 2. Kamu Görevlisinin Olağan Görev Süresinin Dolmasına Belli Bir Süre Kala Geri Çağırma Başvurusu Yapılamaz. 3. Aynı Görevli Hakkında Birden Fazla Kez Geri Çağırma Talebinde Bulunulabilmesine Getirilen SınırlamalarE. Geri Çağırma Hakkının Nitelendirilmesine İlişkin Farklı Yaklaşımlar1. Geri Çağırmayı Saf Siyasal Bir Usul Olarak Nitelendiren Yaklaşım2. Geri Çağırmayı Yarı-Siyasal Bir Usul Olarak Nitelendiren Yaklaşım3. Geri Çağırmayı Yarı-Yargısal Bir Usul Olarak Nitelendiren YaklaşımII. GERİ ÇAĞIRMA USULÜA. Saf Siyasal Yaklaşımı Benimsemiş Eyaletlerde Geri Çağırma Usulü 1. Başvuru Aşaması2. İmzaların Toplanması ve Denetimi Aşaması3. Seçim AşamasıB. Yarı-Siyasal Yaklaşımı Benimsemiş Eyaletlerde Geri Çağırma UsulüC. Yarı-Yargısal Yaklaşımı Benimsemiş Eyaletlerde Geri Çağırma Usulü1. Minnesota'da Uygulanan Geri Çağırma Usulü2. New Mexico'da Uygulanan Geri Çağırma Usulü3. Georgia'da Uygulanan Geri Çağırma Usulü4. Washington'da Uygulanan Geri Çağırma Usulü ÜÇÜNCÜ BÖLÜMABD'DE GERİ ÇAĞIRMA HAKKININ UYGULAMASII. UYGULAMADAN ÖRNEKLERA. Hakkın Eyalet Düzeyindeki Görevlilere Karşı Uygulaması1. Eyalet Valilerine Karşı Geri Çağırma Hakkının Kullanımı2. Diğer Yürütme Üyelerine Karşı Geri Çağırma Hakkının Kullanımı3. Yasama Üyelerine Karşı Geri Çağırma Hakkının KullanımıB. Hakkın Yerel Düzeydeki Görevlilere Karşı Uygulaması1. Yerel Yönetimlerde Geri Çağırma Hakkının Kullanımına Kaynaklık Eden Nedenler C. Hakimlerin Geri Çağrılması Uygulaması1. Hakimlere Karşı Geri Çağırma Uygulamasından Örnekler 2. Hakimlerin Görevden Alınmasında "Retention Seçimi" UsulüII. UYGULAMANIN DEĞERLENDİRİLMESİA. Hakkın Kullanım Sıklığı1. Hakkın Kullanımına İlişkin Rakamsal Veriler2. Hakkın Seçmenlerce Tutumlu Bir Şekilde Kullanılıyor Olmasının NedenleriB. Hakkın Nitelendirilmesindeki Yaklaşım Farklılıklarının Hakkın Kullanımı Üzerindeki EtkileriC. Hakkın Kötüye KullanılmasıD. Geri Çağırma Hakkının Kullanımında Paranın RolüE. Geri Çağırma Hakkı Çoğunluğun Tiranlığına Mı Yol Açmaktadır?F. Geri Çağırma Hakkının Kamu Görevlileri Üzerindeki EtkisiG. Geri Çağırma Masraflı Bir Usul Müdür? H. Hakimlerin Geri Çağrılması Uygulamasına İlişkin Değerlendirmeler1. Geri Çağırma, Hakimlere Karşı Çok Nadir Olarak Kullanılmaktadır2. Hakimler Siyasal Amaçlarla yahut Toplumdaki Duygusal Reaksiyonların Bir Sonucu Olarak Geri Çağırmaya Konu EdilebilmektedirSONUÇ YERİNE: TÜRKİYE'DE GERİ ÇAĞIRMA HAKKININ UYGULANABİLİRLİĞİKAYNAKÇAEKLER