Hakim Şirketin Azınlığın Paylarını Satın Alma Hakkı

Pay sahiplerinin haklı sebeple ortaklıktan çıkarılması kurumu, anonim ortaklıklar hukukunda prensip itibariyle mümkün görülmemiştir. Pay sahiplerinin sermaye koyma taahhüdünü yerine getirmemeleri olasılığı dışında, şirketten ihraç edilmelerine olanak tanınmaması, çoğunluk ve azınlık pay sahipleri arasında yaşanan menfaat çatışmalarının, şirket işleyişinin bloke edilmesine varan düzeye ulaşmasında etkin rol oynamıştır. Modern hukuk sistemlerinde yaşanan gelişmeler ışığında, ekonomik merkezi yoğunlaşmanın desteklenmesi düşüncesiyle, ilk defa 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md.208'de satın alma hakkı müessesesi düzenlenmiştir. Bu bağlamda, çoğunluğun şirket sermayesinin ve oy haklarının büyük bir kısmını ele geçirmesi ve diğer koşulların sağlanması durumunda, azınlık pay sahiplerinin rızaları aranmaksızın paylarını hakim pay sahibine devretmeleri öngörülmüş; adeta pay sahiplerinin anonim ortaklıktan çıkarılmalarının yolu açılmıştır. Eserde henüz yeterince bilinmeyen satın alma hakkının uygulama alanı, koşulları ve hukuki sonuçları kapsamlı biçimde incelenmiş, karşılaştırmalı hukuktaki düzenlemeler ışığında, müessesenin uygulanmasına yönelik tereddütler giderilmeye çalışılmıştır.İÇİNDEKİLERGİRİŞKONUNUN SINIRLANDIRILMASIMETOTBirinci Bölüm Satın Alma Hakkı Kavramı I. TerminolojiII. KavramIII. Hukuki NiteliğiIV. Ratio LegisA. Ekonomik SebeplerB. Şirket Yönetiminin KolaylaştırılmasıC. Tespit Edilemeyen Pay Sahipliği SorunuD. Mukayeseli Hukuktaki GelişmelerE. Çağrıda Bulunma Yükümlülüğü ile Denge KurulmasıF. Aleni Pay Alım Teklifi Prosedürünün Teşvik EdilmesiV. Benzer Kurumlarla KarşılaştırılmasıA. IskatB. Birleşme Yoluyla Ortaklıktan ÇıkarmaVI. Karşılaştırmalı Hukukta Satın Alma HakkıA. Avrupa BirliğiB. Birleşik KrallıkC. İsviçreD. AvusturyaE. Almanya1. Satın Alma Hakkının Çeşitli Görünüş Biçimleri2. Aleni Pay Alım Teklifine Bağlı Ortaklıktan Çıkarma (übernahmerechtlicher Squeeze out)a. Uygulama Alanıb. Koşullarıc. Usulüd. Tazminate. AktG ve WpÜG'ye Göre Azınlığın Ortaklıktan Çıkarılması Kurumlarının İlişkisi3. Şirketler Hukukuna Özgü Satın Alma Hakkı (aktienrechtlicher Squeeze-Out)a. Koşullarıb. Uygun ve Nakit Tazminatc. Satın Alma Hakkının Kullanılma Usulüİkinci Bölüm Satın Alma Hakkının Koşulları I. Hakkın Süjesi Hakim ŞirkettirA. Hakim Şirket Kavramı ve Hukuki YapısıB. Satın Alma Hakkı Bakımından Hakim ŞirketII. Hakkın Konusu Bir Sermaye Şirketine Ait PaylardırA. Borsaya Kote Edilme Şartı BulunmamaktadırB. Şirket Türleri BakımındanIII. Doğrudan veya Dolaylı Olarak Payların ve Oy Haklarının %90'ına Sahip OlunmasıA. Eşiğin OranıB. Eşiğin Mahiyeti1. Hedef Şirkette Önemli Oranda Sermaye ve/veya Oy Hakkı Çoğunluğunun Sağlanması2. Teklifin Belli Oranda Muhatap Tarafından Kabul Edilmiş Olması3. Karma Sistem4. Türk Hukuku'ndaC. Eşiğin Hesabında Dikkate Alınacak Hususlar1. Hedef Şirketin Toplam Sermayesi ve Oy Haklarının Belirlenmesia. Esas Sermaye Sistemib. Kayıtlı Sermaye Sistemindec. Şirketin Kendi İktisap Ettiği Paylarının Durumu2. Hakim Şirketin Sahip Olduğu Payların Hesaplanmasıa. Sahip Olma Kavramıb. Dolaylı Pay Sahipliği IV. Geçerli Bir Sebep BulunmalıdırA. KavramB. Terminoloji C. Azınlık Pay Sahiplerinin HaklarıD. Geçerli Sebepler1. Azınlığın Şirketin Çalışmasını Engellemesi 2. Dürüstlük Kuralına Aykırı Davranışlarda Bulunulması3. Fark Edilir Sıkıntı Yaratılması4. Pervasızca Hareket Edilmesi E. DeğerlendirmeF. Geçerli Sebep ve KusurG. Geçerli Sebep Unsurunun YerindeliğiÜçüncü Bölüm Satın Alma Hakkının Kullanılmasında Usul ve Hukuki Sonuçları I. UsulüA. Hakkın Kullanılmasının Bir Süreyle Sınırlı Olmaması1. Mukayeseli Hukukta2. Sermaye Piyasası Kanunu'nda3. Türk Ticaret Kanunu'ndaB. Aleni Pay Alım Teklifiyle Bağlantılı OlmamasıC. Hakkın Kullanılmasında Çeşitli Yöntemler1. Hakim Ortağın Tek Taraflı Beyanı2. Genel Kurul Kararı3. İdari Otorite Kararı4. Mahkeme KararıD. TTK md.208 Düzenlemesi1. Genel Olarak2. Doktrindeki Görüşler3. DeğerlendirmeE. Payların Değerinin Belirlenmesi1. Gerçek Değer Kavramı2. Gerçek Değerin Tespitinde Yararlanılacak Yöntemler3. Pay Bedellerinin Belirlenmesine ve Ödenmesine İlişkin Kimi Esaslara. Pay Bedellerinin Nakden Belirlenmesi ve Ödenmesib. Pay Bedelleri ve Faizc. Pay Bedellerinin Ödenmesinin Güvence Altına AlınmasıF. Hakim Şirket Tarafından Bildirimde Bulunulması 1. Bildirimin İçeriği2. Hakim Şirket Tarafından Pay Bedellerinin Belirlenmesi G. İtiraz ve İtirazın Satın Alma Hakkı Prosedürüne EtkisiII. Hukuki SonuçlarıA. Hakim Şirket Tarafından Kazanılacak PaylarB. Payların Kazanılma AnıC. Payların Kazanılmasında Usul1. Payların Aslen İktisap Yoluyla Kazanılması2. Payların Devren İktisap Yoluyla KazanılmasıSONUÇKAYNAKÇA