Hukuki Açıdan Bankaların Tezgahüstü Piyasada Taraf Olduğu Türev İşlemler

Türev işlemler günümüzde bankalar ve aracı kurumlar ile gerçek ve tüzel kişiler arasında yapılan bir finansal işlemdir. Türev işlemler teşkilatlanmış piyasada yapılabildiği gibi tezgahüstü piyasada da taraflar arasında yapılabilmektedir. Teşkilatlanmış piyasada yapılan türev işlemlerde tarafların hakları Takasbank gibi kurumlar ile korunurken, tezgahüstü piyasada yapılan işlemlerde borcun ifa edilmemesi riski taraflar üzerinde olur. Literatürde teşkilatlanmış piyasada yapılan türev işlemlerini inceleyen birden çok eser bulunmakla birlikte tezgahüstü türev işlemlerini bankalar özelinde inceleyen herhangi bir eser bulunmamaktadır. Hem teorisyenlere hem de uygulamacılara faydalı olmak amacı ile hazırlanan bu çalışma içerisinde türev işleminin tarihçesi, tanımı, kapsamı, tarafların hak ve yükümlülükleri bankalar açısından incelenmiştir. Ayrıca, eserimizde bankaların taraf olduğu tezgahüstü türev işlemlerinden uygulamada doğan hukuki sorunlar incelenmiş ve bunlara çözümler üretilmeye çalışılmıştır. Eserimiz türev işlemlerine ilişkin mevcut literatüre derinlik kazandırmayı hedeflemektedir. İÇİNDEKİLER GİRİŞBİRİNCİ BÖLÜMGENEL OLARAK TÜREV İŞLEMLER, BANKALARIN SERMAYE PİYASASI FAALİYETLERİ VE TÜREV İŞLEMLERİN KUMAR NİTELİĞİA. Türev İşlemlerinin Dünyada ve Türkiye'de Tarihsel Gelişimi1. Genel Olarak2. Avrupa'da Türev İşlemlerin Tarihsel Gelişimi3. ABD'de Türev İşlemlerin Tarihsel Gelişimi4. Türkiye'de Türev İşlemlerin Tarihsel GelişimiB. Tezgahüstü Türev İşlemlerin Fonksiyonu1. Riskten Korunma (Hedging)2. Spekülasyon3. ArbitrajC. Bankaların Bankacılık Faaliyetleri ile Sermaye Piyasası Faaliyetleri1. Bankacılık Faaliyetleri ve Kredi İşlemleri2. Bankaların Sermaye Piyasası Faaliyetleri3. Bir Sermaye Piyasası Kurumu Olarak Yatırım Kuruluşları4. Sermaye Piyasası Faaliyeti Olarak Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetler5. Bankaların Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri Kapsamında Yetkili Oldukları İşlemlerD. Bir Yatırım Hizmet ve Faaliyeti Olarak Tezgahüstü Türev İşlemlerin Tanımı ve Türleri1. Türev İşlemlerin Tanımı2. Türev İşlemlerin TürleriE. Türev İşlemlerinde Sözleşmeye Konu Dayanak Varlıklar 1. Pay 2. Emtia3. Döviz4. Endeks5. Faiz6. Diğer Dayanak Varlıklar F. Türev İşlemlerinin Kumar ve Bahis NiteliğiG. Türev İşlemlerinde Pozisyon Kavramı1. Uzun Pozisyon2. Kısa PozisyonH. Piyasa Tanımı1. Para Piyasası-Sermaye Piyasası2. Spot Piyasalar-Türev Piyasalar3. Teşkilatlanmış Piyasalar-Tezgahüstü PiyasalarI. Tezgahüstü Türev Piyasasının Taşıdığı Riskler1. Karşı Taraf Kredi Riski2. Likidite Riski3. Piyasa Riski4. Saklama Riski 5. Sistemik Risk6. Hukuki Risk7. Pittsburgh Zirvesi'ndeki Gelişmeler, Bu Gelişmelerin ABD ve AB Sistemindeki Etkileri ve Riskler Açısından Toplu DeğerlendirmeJ. Teşkilatlanmış Piyasada Taraflar ve Sözleşmenin Kurulması1. Teşkilatlanmış Piyasada Taraflar2. Teşkilatlanmış Piyasada Sözleşmelerin Kurulması İKİNCİ BÖLÜMTEZGAHÜSTÜ PİYASADA TÜREV İŞLEMLERİNİN KURULMASI, HUKUKİ NİTELİKLERİ VE TARAFLARIN BORÇLARIA. Tezgahüstü Türev İşlemlerinde Sözleşmenin Tarafları B. Tezgahüstü Piyasada Bankaların Yapabilecekleri Türev İşlemler1. Portföy Aracılığı Faaliyeti2. İşlem Aracılığı FaaliyetiC. Tezgahüstü Piyasada Sözleşmelerin Kurulması1. Genel Olarak2. Müşterinin Sınıflandırılması ve Uygunluk Testi Yapma Yükümlülüğü3. Çerçeve Sözleşme Yapma YükümlülüğüD. Tezgahüstü Türev İşlemlerin Sona Ermesi1. Ters İşlem Suretiyle İşlemin Kapatılması2. Fiziki Teslimat ile İşlemin Sonuçlanması3. Nakit Uzlaşı ile İşlemin Sonuçlanması4. Opsiyon Hakkının Kullanılmaması Nedeniyle İşlemin SonuçlanmasıE. Tezgahüstü Piyasada Yapılan Türev Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği1. Tezgahüstü Piyasada Yapılan Türev İşlemlerinin Unsurları2. Tezgahüstü Piyasada Yapılan Türev İşlemlerinin Genel Özellikleri3. Portföy Aracılığı Faaliyeti Kapsamında Tezgahüstü Türev İşlemlerinin Hukuki Niteliği4. İşlem Aracılığı Faaliyeti Kapsamında Türev İşlemlerinin Hukuki NiteliğiF. Tarafların Borçları1. Bankanın Borçları2. Müşterinin BorçlarıÜÇÜNCÜ BÖLÜMTÜREV İŞLEMLERİNDEN DOĞAN UYUŞMAZLIKLAR VE BUNLARIN ÇÖZÜM YOLLARINA İLİŞKİN GENEL BİR BAKIŞA. Türev İşlemlerinden Doğan Uyuşmazlıklar1. Talimatsız İşlem Yapılmasından Doğan Uyuşmazlıklar2. İrade Sakatlıklarından Doğan Uyuşmazlıklar3. Banka Lehine Tek Taraflı Haklar Tanınmasından Doğan Uyuşmazlıklar4. Bilgi Verme ve Risk Açıklama Yükümlülüğünden Doğan Uyuşmazlıklar5. Sorumsuzluk Anlaşmalarından Doğan Uyuşmazlıklar6. Görevli ve Yetkili Mahkemeye İlişkin UyuşmazlıkB. Türev İşlemlerinden Doğan Uyuşmazlıkların Çözüm Yollarına İlişkin Genel Bir Bakış1. Talimatsız İşlem Yapılması Durumunda İşlemin Geçerliliği2. İrade Sakatlıklarından Doğan Uyuşmazlıkların Çözümü 3. Çerçeve Sözleşme Hükümlerinin Genel İşlem Şartı, Emredici Kurallar ve Aşırı Yararlanma Temelinde Değerlendirilmesi4. Bilgi Verme ve Risk Açıklama Yükümlülüğünün Yargı Kararları Kapsamında Değerlendirilmesi 5. Sorumsuzluk Anlaşmalarının Hukuken Değerlendirilmesi6. Mahkemenin Görev ve Yetkisine İlişkin DeğerlendirmelerSONUÇKAYNAKÇA