Niyāz Muḥammed Dīvān-ı Kāmil [İnceleme-Çeviri Yazı-Tıpkıbasım]

Çağatay Türkçesi, Moğol istilasından sonra Cengiz’in çocuklarına ait Çağatay, Altınordu ve İlhanlı devletlerinin kuruluşuyla yeniden şekillenen Orta Asya’da 13.-14. yüzyıllarda teşekkül eden, 15. yüzyılda Nevâyî ile klasik bir edebî dil hâlini alan ve 15.-20. yüzyıllar arasında Türkçenin Doğu koluna mensup bütün Orta Asya Türklüğünün ortak yazı dili kabul edilen edebî Türk lehçesidir. 17. yüzyıldan sonra etkisini kaybetmeye başlayan Çağatay Türkçesi, 18.-19. yüzyıllarda, klasik edebî tarzın benzeri/taklidi eserler veren isimlerle temsil edilmiştir. Bu isimlerin en önemlileri Hokand Hanlığı’nda Emîr mahlasıyla şiirler yazan Ömer Han, Fazlî, Gülhanî, Hâzık, Mahmur, Mukimî, Furkat, Zevkî, Zarî, Şevkî; kadın şairler Mahzune, Üveysî ve Nadire; Hive Hanlığı’nda Mûnis Harezmî, Âgehî, Fîruz mahlasıyla yazan II. Muhammed Rahim Han, Tabibî,Âciz, Âkıl, Beyânî, Esed, Gâzî, Hakîrî, Kemâlî, Râcî, Sâdık, Sa’dî, Sultanî, Ümîdî, İvaz ve Kâmil Harezmî’dir (Eckmann, 2017: 210-242).