İran Türkleri Aşık Muhitleri

Otuz milyonu aşkın Türk nüfusu ile Türkiye'den sonra en çokTürk nüfusa sahip İran coğrafyası, kadim bir Türk yurdu hüviyetini haizdir. Burada vücut bulan edebî, ilmî ve sanat eserlerinin bilhassa âşıklık geleneği ve bu geleneğineserlerinin Anadolu ile Türkistan'ı çeşitli vesilelerle devamlı beslediği görülmektedir.Ancak, Türkiye'de, İran Türklüğünün pek çok yönlerden kültürümüze kaynaklık ettiği gerçeği bir yana bu ülkede böylesine önemli ve yoğun bir Türk nüfusundan ve Türk kültür varlığından yeterince haberdar olunduğu söylenemez.İran nüfusunun ekseriyetini oluşturan Türk topluluğuiçerisinde canlı bir şekilde yaşayan ve iki binden fazla âşığın ve bir o kadar da eşlik çalgıları kullanansanatçının faaliyet gösterdiği İran Türkleri âşıklık geleneği, yedi muhit çerçevesinde değerlendirildi.Bu muhitler şöyle adlandırıldı:(1) Tebriz/Karadağ, (2)Urmiye, (3) Sulduz/Karapapak, (4) Zencan, (5) Kum/Save, (6) Horasan/Türkmensahrave (7) Kaşkay Âşık Muhiti.Eserde, her bir âşık muhiti ondan fazla alt başlık altında, çalınan sazlar ve sazeşliği olarak kullanılan çalgılar, icra edilen saz havası ve makamlar, anlatılan hikâye ve destanlar, geleneğin uygulanışı, âşık ocakları, kadim ve çağdaş âşıklar şeklinde bütün yönleriyle ele alındı.