Demokrat Parti’de Parti İçi Muhalefet (1946-1960)

Kendisi de Cumhuriyet Halk Partisi içinde muhalefet hareketinin sonucu olarak kurulanDemokrat Parti’nin tüm siyasi hayatı boyunca parti içi mücadeleler yaşanmıştır. Bumücadeleler sonucunda Demokrat Parti içinden Millet Partisi, Öz Demokratlar Partisi, TürkiyeKöylü Partisi ve Hürriyet Partisi çıkmıştır. Ancak Demokrat Parti içindeki mücadele bunlarlasınırlı değildir. 1951’de Parti Meclis Grubunda 61 milletvekilinin kendi hükümetlerinegüvensizlik oyu vermesi, 1955’te yine Meclis Grubunda hükümetin düşürülmesi gibi genişçaplı muhalif hareketler görülmüştür. Partinin kurucuları ile diğer üyeleri, Meclis Grubu ileGenel İdare Kurulu, partinin kurduğu hükümetler ile Meclis Grubu arasındaki mücadeleler,partinin yerel örgütleri ile merkezi yönetimi arasındaki mücadelelerle eklemlenmiş, partininörgütleri ve kurulları da kendi içinde bütünlüğe sahip olmamış, her bir kurul ve yerel örgüt ikiya da daha fazla hizbin mücadelesine sahne olmuştur.Demokrat Parti’de parti içi muhalif hareketlerin yapısı, hedefleri ve politik söylemleribaştan, önceden belirlenmiş olmayıp; ülke konjonktüründeki, partinin genel politikalarındakive diğer partilerle ilişkilerindeki değişime paralel olarak şekil almıştır. Bu şekillenmede partiiçi mücadelenin kendi dinamikleri (karşılıklı sertleşmeler ya da yumuşamalar, pazarlıklar,verilen ödünler, geri çekilmeler vb.) de önemli ölçüde belirleyici olmuştur. Bu nedenle, buçalışmada Demokrat Parti’nin siyasi yaşamı boyunca kendi içinde ortaya çıkan küçük ya dabüyük tüm muhalif hareketlenmeler, durağan bir neden-sonuç ilişkisi içinde değil dinamiksüreçlerin parçası olarak ele alınmaya çalışılmıştır.