Doğu Sorunu 1774-1923 Uluslararası İlişkiler Üzerine Bir İnceleme

M. S. Anderson, artık kendi konusunda klasikleşmiş bir yapıt sayılan bu kitabında, Doğu Sorunu’nu gizli antlaşma belgeleri, elçilik raporları ve diplomatların anılarından yola çıkarak bütün yönleriyle incelemektedir. Doğu Sorunu, 18. yüzyıl sonlarından itibaren Avrupalı Büyük Güçler’in, başta Osmanlı İmparatorluğu olmak üzere Yakındoğu’da uyguladıkları emperyalist siyasetin diğer adıdır. Modern anlamda uluslararası diplomasinin ortaya çıkışını hazırlayan bu siyaset biçimi, hassas dengeleri gözeten gizli antlaşmaların, uzun vadeli çıkarların ve hepsinden önemlisi hırslı politikacıların ortak ürünü olmuştur. Süveyş Kanalı’ndan Bağdat Demiryolu projesine, Balkan milliyetçiliğinden Arap ayaklanmasına kadar Doğu Sorunu içinde yer alan bir dizi siyasî ve ekonomik olay, Anderson’un anlatımıyla günümüzün sorunlarına da ayrıca ışık tutmaktadır.