Safranbolu Köylerinin Yöresel Mimarisi

Prof.Dr. Aysun Özköse'nin, Safranbolu Köylerinin Yöresel Mimarisi adlı yeni kitabı YEM Yayıntarafından yayımlandı.Safranbolu Kültür ve Turizm Vakfı, Karabük Valiliği ile Karabük Üniversitesi Bilimsel AraştırmaProjeleri Koordinatörlüğü'nün değerli katkılarıyla yayınlanan kitap, Prof.Dr. Aysun Özköse'nin 30 yılboyunca hem özverili kişisel çabaları hem de öğrencileriyle birlikte yaptığı emek-yoğun saha tespitçalışmalarından süzülerek titizlikle hazırlandı.Safranbolu köylerindeki geleneksel mimari mirasın belgelenmesi, korunması ve sürdürülebilirliği içinfarkındalık oluşturması gerektiğinin altını çizen Aysun Özköse:“Safranbolu tarihi kent merkezi; konut, cami, han, hamam, köprü, çeşme, değirmen gibi geçmiştengelerek geleceğe ışık tutabilecek nitelikteki eserleri ve zengin kültürel mirasının özgünlüğü ile,UNESCO tarafından korunması gerekli dünyadaki en özel tarihi çevrelerden biri olarak taçlandırılmıştır.Bunun da etkisiyle Safranbolu kent merkezinde korunması gerekli yöresel ‘vernaküler’ mimarideğerlerin envanter-araştırma belgeleme ve koruma-geliştirme çalışmalarında kayda değer bir gelişmesağlanmıştır. Bunlara paralel olarak Safranbolu ve çevresindeki köylerden Yörükköyü başta olmaküzere, Yazıköyü’nde ve Karabük’te de Bulakköyü’nde önemli oranda tespit ve tescil çalışmalarıgerçekleştirilmiştir.Ancak geriye kalan diğer köylerde bulunan, başta geleneksel ahşap çatkılı evler olmak üzere değirmen,okul, han, hamam, cami, çamaşırlık, çeşme, mezarlık, köprü vb. gibi halk yapı sanatının eşsiz örnekleriolan yöresel mimari mirasın bozulma ve kaybedilme sürecine girdiği gözlemlenmektedir. Halbukibunların da Safranbolu tarihi kent merkezindekilerle benzer ve ortak özgün değerleri taşıdığı birgerçektir. Araştırmalarımız sonunda elde ettiğimiz veriler, bölgenin çevresindeki tüm kırsalyerleşimlerde de aynı özgün değerleri taşıyan eserlerin var olduğu gerçeğini desteklemektedir.Kitapta, Safranbolu ve çevresindeki 67 adet köyün genel yerleşimi ve korunması gerekli değerleri;yöresel taşıyıcı sistem-malzeme, iç mekân özellikleri, bu köylerden seçilmiş olan konutlar, samanlık-ahırlar, okullar, değirmenler, dini yapılar, köprüler, hamamlar, çeşmeler, arkeolojik değerler vemezarlıklara ait örnekler çizim ve fotoğraflarla tanıtılmaktadır. Ayrıca köylerdeki ekolojik değerlerinsürdürülebilirliği için düşlerin ortaya konulduğu bazı proje denemeleri de sunulmaktadır.Bu kitapla hem 30 yıllık kişisel arşivimde bulunan Safranbolu köylerindeki yöresel mimari değerlerintespitlerinin güncellenmesi, hem de bunların toplu bir şekilde yayına dönüştürülmesi amaçlanmıştır.Böylece köylerde hızla yitirilmeye başlanan geleneksel mimari mirasın belgelenmesi, bu eserlerinkorunması ve sürdürülebilirliği için farkındalığın oluşturulması hedeflenmiştir...”Kitap şu bölümlerden oluşuyor:1 Safranbolu Köylerinin Yerleşim Özellikleri ve Korunması Gerekli Yöresel Değerleri2 Karabük’ün Diğer İlçelerinden Seçilen Köylerin Yerleşim Özellikleri ve Korunması GerekliDeğerleri3 Safranbolu Köylerindeki Yöresel Mimaride Taşıyıcı Sistem, Malzeme ve Yapım Teknikleri4 Safranbolu Köylerindeki Yöresel Cephe Mimarisi5 Safranbolu Köylerindeki Yöresel Konut Mimarisi6 Safranbolu Köylerindeki Yöresel Ahır ve Samanlıklar7 Safranbolu Köylerindeki Yöresel Kamusal Yapılar8 Safranbolu Köylerindeki Kaybolan Okullar9 Safranbolu Köylerindeki Kaybolan Değirmenler10 Safranbolu Kırsalındaki Arkeolojik Değerler ve Mezarlar11 Safranbolu Köylerinin Sürdürülebilirliği İçin Ekolojik Düşler: Proje Denemeleri12 Safranbolu Köylerindeki Koruma Sorunları ve Öneriler13 Bitirirken (Safranbolu Köylerinin Yöresel Mimari Terimleri, Safranbolu Köy Efsaneleri, ProjeKatılımcıları)Prof.Dr. AYSUN ÖZKÖSE KİMDİR?1958’de Ankara’da doğdu. Gazi Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nde lisans ve lisansüstü eğitimlerinitamamladı. Mimarlık okurken iki yıl DHMİ Hava Seyrüsefer görevlerinde yer aldıktan sonra ServetKılıç, Vedat Özsan, TİTA ve Behruz Çinici mimarlık bürolarında çalıştı.Safranbolu’da koruma ve restorasyon çalışmalarının geliştirilmesine katkı sağlayan 40’ın üzerinde projesi uygulandı. İki dönem Karabük Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu Başkanlığı yaptı. 2017 yılında TÜBİTAK Bursu ile gittiği San Francisco State Üniversitesi Middle East Studies Bölümü’nde misafir öğretim elemanı olarak “Osmanlı Mahalle Kültürü” üzerinde çalışmalar yaptı.Halen Karabük Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nde, lisans ve lisansüstü düzeyde Bitirme Projesi, Rölöve-Restorasyon Projesi, Ekolojik Tasarım, Yöresel Mimari Araştırmaları, Eski Yapılara İşlev Kazandırma, Osmanlı Mahalle Kültürü Araştırmaları, Mübadele ve Mimarlık, Anadolu Kent Dokusunda Açık ve Kapalı Mekânlar stüdyolarını ve derslerini yürütmektedir. Ulusal ve uluslararası düzeydeki araştırma ve yayınları da bu doğrultudadır. T.C. Kültür Bakanlığı’nda Restoratör-Mimar olarak çalıştığı dönemde, 1989 yılında İtalyahükümetinin burslarıyla gittiği Floransa’da CECTI’nin “Anıtların Restorasyonu ve Tarihi MerkezlerinPlanlanması’’; 1991 yılında da Roma’da, ICCROM’un “Mimari Restorasyon” kurslarını bitirdi.Bakanlık bünyesinde çalıştığı dönemde Mardin, Trabzon, Kırşehir, Antalya, Ordu ve Safranbolu’daçeşitli tarihi yapıların rölöve-restorasyon ve müze olarak işlev kazandırılması projelerini yürüttü.1991 yılından bu yana yaşadığı Safranbolu’nun Dünya Kültür Mirası Listesi’ne alınması sürecinde;“Safranbolu Sağlıklaştırma Projesi”, SMYO Safranbolu Meslek Yüksekokulu’nun kurulması vegeliştirilmesi, Safranbolu kentinin UNESCO’ya dahil edilmesi için yapılan çalışmaların başında yeraldı. Safranbolu’da Güzel Sanatlar Fakültesi ve ardından Mimarlık Fakültesi’nin kuruluş vegeliştirilmesi aşamalarında gerek yönetici gerekse akademisyen olarak etkin bir şekilde rol oynadı.Safranbolu’da koruma ve restorasyon çalışmalarının geliştirilmesine katkı sağlayan 40’ın üzerindeprojesi uygulandı. İki dönem Karabük Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu Başkanlığı yaptı. 2017yılında TÜBİTAK Bursu ile gittiği San Francisco State Üniversitesi Middle East Studies Bölümü’ndemisafir öğretim elemanı olarak “Osmanlı Mahalle Kültürü” üzerinde çalışmalar yaptı.Halen Karabük Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nde, lisans ve lisansüstü düzeyde Bitirme Projesi,Rölöve-Restorasyon Projesi, Ekolojik Tasarım, Yöresel Mimari Araştırmaları, Eski Yapılara İşlevKazandırma, Osmanlı Mahalle Kültürü Araştırmaları, Mübadele ve Mimarlık, Anadolu KentDokusunda Açık ve Kapalı Mekânlar stüdyolarını ve derslerini yürütmektedir. Ulusal ve uluslararasıdüzeydeki araştırma ve yayınları da bu doğrultudadır.