Babalar ve Oğullar

...Civardaki bir köyden, güçsüz, ihtiyar bir karı-koca sıkçabu mezarı ziyaret ederler. Bu iki ihtiyar, birbirlerineyaslanarak, zayıf adımlarla yürürler. Demir korkuluğa sokularak, yere kapanır, sonra diz çökerler. Uzun uzun, kederle, acıyla ağlarlar. Altında oğullarının yatmakta olduğu suskun taşa, uzun uzun, sevgiyle bakarlar.Birbirlerine kısacık birkaç söz söyler, taşın üstündekitozları alırlar. Çamların dallarını düzeltir, tekrar tekrardua ederler. Kendilerini oğullarına, onun anılarına daha yakın hissetikleri bu mezardan bir türlü ayrılamazlar...Dualarının, gözyaşlarının boşa gitmesi mümkün mü? Kutsal bir sevginin, özverili bir sevginin engin bir gücüolmaması mümkün mü? Ah, hayır! Bir mezarda gömülü olan kalp ne kadar tutkulu, ne kadar günah işlemiş, ne kadar asi olursa olsun, üstünde yeşeren çiçekler bize, masum gözleriyle, sakince bakarlar... Bu çiçeklerbize, yalnız sonsuz hareketsizliği, her şeye ilgisiz olan obüyük hareketsizliği anlatmazlar; onlar bize aynı zamandasonsuz bir anlaşmayı ve ebedî bir hayatı da anlatırlar...Ağustos 1861